Pergi ke kandungan

Lampiran:Senarai Swadesh bahasa-bahasa Sabah

Daripada Wikikamus

Lampiran ini menyediakan senarai bahasa-bahasa di Sabah dan senarai Swadesh bersertakan padanan kod-kod bahasanya. Kod-kod bahasa tersebut boleh digunakan apabila memasukkan entri lema supaya lema tersebut dikategorikan dengan betul. Jika lema yang dimasukkan ialah dari dialek/loghat yang tiada kod bahasa, sila gunakan kod bahasa induknya dan sertakan catatan bahawa ia merupakan lema dari dialek.

Senarai bahasa

[sunting]
  • Bajau Sama (bdr)
  • Bisaya Sabah (bsy)
    • Gayad Bisaya (Daerah Beaufort)
  • Idahan (dbj)
  • Papar (dpp)
    • Boos Kadazan Papar
  • Kadazan (kzj)
    • Kadazan Tangaa’ (Coastal Kadazan)
  • Kadazandusun (dtp)
    • Dusun Bundu-Liwan (Central Dusun)
  • Kimaragang (kqr)
    • Boros Kimaragang (Daerah Kota Marudu)
  • Lotud (dtr)
    • Suang Lotud (Daerah Tuaran dan Tamparuli)
    • Sandayo
  • Murut Tagol (mvv)
  • Murut Timugon (tih)
  • Okolod (kqv)
  • Rungus (drg)
  • Suluk (tsg)
  • Sungai (abf)
  • Tobilung (tgb)
  • Kadazan Sungai Klias (kqt)
    • Boos Kadazan Bobokut (Membakut)
  • Tombonuwo (txa)
  • Tatana (txx)
    • Gia nu Tatana (Kuala Penyu)
  • Kadazan Labuk Kinabatangan (dtb)
  • Iranun (ilm)

Senarai Swadesh

[sunting]
Melayu
(ms)
Bajau Sama
(bdr)
Bisaya Sabah
Gayad Bisaya (bsy)
Idahan
(dbj)
Papar
(dpp)
Kadazan
Boos Kadazan Tangaa’ (kzj)
Kadazandusun
Boros Dusun (dtp)
Murut Keningau
(kxi)
Kimagarang
Boros Kimaragang (kqr)
Lotud
Suang Lotud(dtr)
Okolod
(kqv)
Paluan
(plz)
Rungus
(drg)
Suluk
(tsg)
Sungai
(abf)
Kadazan Sungai Klias
Boos Kadazan Bavang Kilias (kqt)
Murut Tagol
Rahu nu Tahol (mvv)
Murut Timugon
Ragu nu Timugon (tih)
Tombonuwo
(txa)
Tatana
Gia nu Tatana (txx)
Tobilung
(tgb)
Labuk Kinabatangan
(dtb)
Iranun
(ilm)
1 saya aku / ku aku
(subjektif) / joki
(objektif)
zou
(subjektif) / ku / doho
(objektif)
izou / zou
(subjektif) / dogo
(objektif)
iyoho / oku
(subjektif) / doho
(objektif)
yoku (oku)
(subjektif) / ku / dogo (dogon)
(objektif)
yoku (oku)
(subjektif) / ku / joki
(objektif)
auh aku (ku)
(subjektif) / raki
(objektif)
aku
(subjektif) / ku / daki
(objektif)
yoku (oku)
(subjektif) / ku / dogo (dogon)
(objektif)
2 awak kau okou
(subjektif) / dijun
(objektif)
ziau / ko
(subjektif) / nu / diau
(objektif)
iziau / ko
(subjektif) / diau
(objektif)
iya / ika / ko
(subjektif) / dika
(objektif)
ikaw / koh
(subjektif) / nu / dikaw
(objektif)
ika / ko
(subjektif) / mu (jun) / tikaw
(objektif)
okou (kou)
(subjektif) / mu
(objektif)
okou (kou)
(subjektif) / mu / rirun
(objektif)
ikau (kou)
(subjektif) / mu
(objektif)
okou (kou
(subjektif)/ dokou
(objektif)
ikau (ko)
(subjektif) / nu / dikau
(objektif)
3 dia ni iyo
(subjektif) / nyo
(objektif)
zisido / isido
(subjektif) / disido
(objektif)
isido / disido
(untuk jantina lelaki) / zosido / dosido
(untuk jantina perempuan) / dau
(untuk semua kata nama diri ketiga)
iyau / isio / yau
(subjektif) / dau / disio
(objektif)
iyalo (yalo)
(subjektif) / dialo
(objektif)
iyo
(subjektif) / nyo
(objektif)
io
(subjektif) / riso
(objektif)
iyo
(subjektif) / niyo
(objektif)
isio (jo)
(subjektif) / disio / nisio
(objektif)
iyoo / yalo
(subjektif) / doo / dialo
(objektif)
yadlo
(subjektif) / jo
(objektif)
4 kita/kami kami
kiti / ti
(kita)
akai / okoi
(subjektif) / jami
(objektif) / tokou
(kita semua)
tokou
(subjektif) / dotokou
(kita semua)
iziahai (koi)
(subjektif) / za / dagai
(objektif) / tokou
(kita semua) / ikito (kito)
(subjektif; kita berdua) / to (dito)
(objektif; kita berdua)
iyahai (yahai)
(subjektif) / dahai
(objektif) / tokou
(kita semua) / ikito (kito)
(subjektif; kita berdua) / to
(objektif; kita berdua)
yokoy (okoy)
(subjektif) / duyu (ya)
(objektif) / toko
(kita semua) / kito (dito)
(kita berdua)
ikoi (koi
(subjektif) / jami (nyami)
(objektif)
mai
(kami; objektif) / taka
(kita)
akai
(subjektif) / ramon
(objektif) / takau
(kita) / ritakau
(kita; objektif)
kai
(subjektif) / tokou
(kita)
akai
(subjektif) / dami (mai)
(objektif) / takau
(kita semua) / kito / dikito
(kita berdua)
5 kalian kam / bi akau
(subjektif) / muyun (jamuyun)
(objektif)
ziozu (kou)
(subjektif) / zu / diozu
(objektif)
iziozu (zu)
(subjektif) / diozu
(objektif)
yokoyu (ikoyu / kou)
(subjektif) / dikoyu / dokoyu
(objektif)
ikoo (kow)
(subjektif) / dikoo
(objektif) / tekoo
(kamu dan saya)
ikow / kow
(subjektif) / jomuyu
(objektif)
akau (kau)
(subjektif)
akau (kau)
(subjektif) / ramuyun
(objektif)
akau
(subjektif)/ dakau / muyun
(objektif)
kou
(subjektif) / muju / dikovu
(objektif)
6 mereka gai iro
(subjektif) / diro
(objektif)
zosido
(subjektif) / dosido
(objektif)
izioho (zioho)
(subjektif) / dioho
(objektif)
iyolo / iyaulo
(subjektif) / diyolo
(objektif)
yoalo
(subjektif) / doalo
(objektif)
ido
(subjektif) / raati
(objektif)
nilo
(subjektif) / risilo
(objektif)
nilo (ilo)
(subjektif) / risilo
(objektif)
isiro
(subjektif) / disiro / nisiro
(objektif)
7 ini itu / tu iti (ti)
(subjektif) / tatiti
(objektif)
iti (ti)
(subjektif) / diti
(objektif)
iti (ti)
(subjektif) / diti
(objektif) / ditia
(objektif; tidak dapat lihat)
iti (ti)
(subjektif) / diti
(objektif)
iti (ti)
(subjektif) / diti
(objektif)
ati / iti (ti)
(subjektif) / diti tu
(objektif)
hitu iti (ti)
(subjektif) / diti
(objektif)
8 itu e ino
(subjektif) / tatino
(objektif) / iri / diri
(kata tunjuk tidak boleh dilihat)
ino (no)
(subjektif) / dino
(objektif)
ino (no) / dino / duunia
(kata tunjuk pendengar) / iho / diho
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar)
ino (no) / dino
(kata tunjuk pendengar) / ilo (lo) / dilo
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar)/ iri (ri) / diri
(kata tunjuk tidak boleh dilihat)
ino (no) / dino
(kata tunjuk dekat pd pendengar) / ilo (lo) / dilo
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar) / iri (ri) / diri
(kata tunjuk yg tidak dapat dilihat)
ino
(subjektif) / dino tu
(objektif)
hino ino (no)
(subjektif) / dino
(objektif) / dogii
(kata tunjuk tidak dapat dilihat)
9 sini mitu siti hiti doiti hiti siti hiti sini
10 situ me sino hino
(kata tunjuk dekat dgn pendengar) / hiho / doiho
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar)
doiho / duuhia
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar)
huudi / hilo
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar) / hiri
(kata tunjuk tidak dapat dilihat)
oodi (sorid)
(situ) / sino
(kata tunjuk dekat dgn pendengar) / seelo (silo)
(kata tunjuk jauh drpd pencakap & pendengar) / siri
(kata tunjuk yg tidak dapat dilihat)
hino
(kata tunjuk dekat dgn pendengar) / hilu
(sana)
sino
11 siapa sian yombo zisai (isai) isai isai isai isai isai
12 apa iyan nunu onu nunu nunu nunu aun nunu
13 mana pinggo / minggo
(pergi ke mana)
bio hinonggo nomboo hinonggo siombo / siongo ombo (inombo) / monguro
(pergi ke mana)
atu
(mana satu)
ombo
14 bila emberen singgiran songian songian soira seera songira songgian songia
15 bagaimana pian kuro / tingkuro ingkuo ingkuo / poingkuo kuro / poingkuro kuro (kukuro / pengkukuro / okukuro) ingkuro ingkuo / poingkuo
16 tidak enggai / nya isa amu (au) au au / amu amu (aa) amu ika kalo kaa
17 semua momon / sekimon / semomon / bangan ngai / sumua ngavi ngavi / saavi-avi ngawi / toinsanan kiawi saavi-avi kiawi naii / susumua ngavi
18 banyak iko / ramai magilo ogumu ogumu ogumu ogumu ogumu ogumu / mogumu asuang masuang gumu (mogumu)
19 beberapa debagi komburo pio / songkuo piipio piipiro pipiro / piro-piro pipiro
20 sedikit dekiit takiak okudi okuudi okuri okudik okuri okuri / mokuri sanganu kuri (mokuri)
21 lain lain suai/ lain/ wokon
(orang lain)
suvai / vokon
(orang lain)
suvai / vokon
(orang lain)
suai (mogisusuai) / wokon
(orang lain)
suwai / wokon
(orang lain)
suai (mogisusuai) suvai / vokon
(orang lain)
suai / bokon
(orang lain)
22 satu isa miso iso iso iso iso iso (miso) iso iso’ saumi rondo iso
23 dua duo duo duvo duvo duo duwo duwo duvo duo
24 tiga telu talu tohu tohu tolu tolu tolu tohu tolu
25 empat empat ampat apat apat apat apat apat apat apat
26 lima limo limo himo himo limo limo limo limo
27 besar bagal / oyo makalu agazo agazo agayo agayo agayo agazo / magazo maayo gayo (magayo)
28 panjang langkau / taa madaru anau anaau anaru anaru anaru anaru / manaru maawar gawad (magawad)
29 lebar lambu mosongou ahaab ahaab alaab alaab akalab mapila
30 tebal kapal makapal akapal akapal akapal akapal / asapou
(lebat, tebal)
akapal / asapou
(lebat, tebal)
makapal
31 berat buat motorob avagat avagat awagat awagat awagat avagat / maavagat aagat maagat agat (maagat)
32 kecil diki manini onini onini okoro okodok otoyo vorook boborok monini
33 pendek pendok / tena maniba odibo oniiba oniba onibak oriba / osoriba oniiba / moniibo aruei mariwa doriwo (modoriwo)
34 sempit sampit sampit (masampit) okikip / osohot okikip okikip opiit / osolot
(pd sesuatu objek) / asampit
ogigong mapisok
35 nipis nipis onipis / otukar onipis onipis onidis onipis / ohigas
(nipis pd tubuh objek)
malilis
36 perempuan pedendoon yunai ondu tondu tondu tongondu ondu (koonduan) ondu ruandu ruandu andu
37 lelaki pedelaan miyanai kusai kusai kusai kusai kusai kusai ungkuyon ungkuyon kusoi
38 orang manusia ulun / jalama uhun tuhun tulun tulun kadayan ulun ulun ulun ulun tulun tulun
39 anak anak anak anak tanak tanak anak (tanak) anak anak lalaing lolaing anak
40 isteri endo sao savo savo sawo sawo kimu savo andu sawo
41 suami ella wanuo savo savo sawo sawo kimu savo ralaki sawo
42 ibu ina / iyang yibina / ina inda tina tina idi (tidi) / iyai ina ina ina ina’
43 bapa emma yama ama tama / tapa tama / tapa yama (tama) ama ama ama ama
44 binatang binatang yamu-yamu suangtahun dupot dupot (dudupot) binatang (kobinatangan) binatang mayag binatang
45 ikan diing kiaun sada sada’ sada’ sada sada’ kiaun / kana papait papait kana’
46 burung mamanuk / burung mamanuk ombohog tombohog tombolog tombolog manuk-manuk susuit susuit sisiog
47 anjing uwa asu asu tasu tasu asu (tasu) asu asu uku asu
48 kutu kutu kutu kutu / tumo kutu kutu kutu kutu kutu kutu kutu
49 ular soo nipo vuhanut vuhanut tulanut wulanut ulanut vulanut kukuo ripo
50 ulat giuk
(ulat)
giuk
(ulat) / lingguang
(cacing tanah) / pumpun
(umpan)
gizuk
(ulat) / onggihuvang
(cacing tanah)
gizuk
(ulat) / tonggihuang
(cacing tanah)
giuk
(ulat) / tonggiluang
(cacing tanah)
giyuk / watog
(cacing tanah)
giyuk / onggiluang
(cacing tanah)
ulor / lingguang
(cacing tanah)
upan
(umpan) / giuk
(ulat)
51 pokok puun puun puun puun puun puun puun puun puun
52 hutan kakayuan / kaiwanan kokozuvan tahun gowuton gowuton / timbaan kotolunan tarun kataunan talun
53 batang
(kayu)
watang marau / vatang vatang watang watang watang tataun totoun
54 buah bua uva uva tuwa’-uwa’ tuwa uwa uva kinawa (kawa) kawa bua
55 biji hinsou hinsou linsou linsou rinsou unor linsou
56 daun raun youn doun roun roon roun raun raun daun
57 akar gamut gamut gamut gamut gamut bakat
58 kulit
(pokok)
kulit kakayuan kuhit do kazu kuhit do kazu kulit do kayu kulit / pakang kaban / kulit kokoyuan kuhit kazu kulapa ru tataun kulit nu kayu
59 bunga bungo bunga vusak / bunga vusak / bunga tusak / bunga wusak / bunga bunga busak busak ru bunga busak ru bunga bunga / busak
60 rumput babalik sakot sakot sakot sakot sakot sakot sakot
61 tali kalat karat kalat lukug tali tali kalat kalat
62 kulit
(bahagian tubuh badan)
kulit kuhit kuhit kulit kulit kulit kuhit kulapu kulit
63 daging daging onsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
onsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
tonsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
tonsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
onsi (tonsi)
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
onsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
onsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
kual onsi
(bahagian organ tubuh badan) / daging
(makanan daging)
64 darah daa haa zaa raha raa raha dara raraa raa dara
65 tulang tulang uhang tuhang tulang tulang tulang bungul tulang tulang
66 lemak lunok hunok hunok lunok lunok lunok hunok lomok lunok
67 telur ampuni ontohu tontohu tontolu tontolu ompuni antahu talu antalu
68 tanduk sangau sangau sangau sangau sungu sungu sangau sangau
69 ekor ikiu tikiu tikiu tikuw iku tikiu
70 bulu
(burung)
bulu vuhu vuhu hulu wulu wulu vuru bulu bulu bulu
71 rambut obuk obuk tobuk tobuk tokobuk obuk afuk abuk abuk
72 kepala ulu uhu tuhu’ tulu tulu ulu uru ulu ulu ulu
73 telinga tolingo tohingo tohingo tolingo tolingo rinongou talingo talingo tolingo
74 mata mato mato mato mato mato mato mato mato mato
75 hidung odung odung todung todung todung odung adung adung adung
76 mulut kabang kabang kabang kabang kabang kabang kabang kabang kabang kabang
77 gigi nipon nipon nipon nipon nipon nipon nipon ripon ripon dipon
78 lidah dila diha diha’ dila dila dila rila rila dila’
79 kuku sindulu sonduhu hondusu sondulu sondulu sondulu salindu sindulu
80 kaki
(bahagian berjari)
palad gakud hapap hapap lapap lukap lapap palar ru kalayam palar ru kalayam lapap
81 kaki
(keseluruhan)
gakud hakod hakod gakod takod gakod kalayam kalayam tonok
82 lutut otut otud totud totud totud otud otud atur atur atud
83 tangan kariam hongon hongon longon longon longon kalindu / longon lunggayan / longon
84 sayap talad ahad tahad talad kawo kawo talad
85 perut tiyan tizan tizan tian tiyan tiyan tinai tinai tinai
86 usus tinai tinai tinai tinai tinee tinai
87 leher liau hiou totohonon liou liou liou lioh liog liog
88 punggung kotung busul pakou pakou busul busul (onsi nu busul) tumbung katung
89 buah dada ninin/bua susu ninin / susu ninin ninin ninin/susu ninin/susu ninin ninin / bua’-susu
90 jantung akab-akab undu-undu tundu’-undu’ tundu’-undu’ tunduundu undu’-undu’ pusu pusu
91 hati angkayau
(organ tubuh badan)/guang
(perasaan, naluri)
ongkovizau
(organ tubuh badan) / ginavo
(perasaan, naluri)
tongkizau
(organ tubuh badan) / ginavo
(perasaan, naluri)
tangkayau
(organ tubuh badan) / ginawo
(perasaan, naluri)
tongkowiyau
(organ tubuh badan) / ginawo
(perasaan, naluri)
ongkowiyau
(organ tubuh badan) / ginawo
(perasaan, naluri)
angkayau
(organ tubuh badan)/huang
(perasaan, naluri)
angkayau
(organ tubuh badan)/guang
(perasaan, naluri)
angkayau
(organ tubuh badan) / guang
(perasaan, naluri)
tongkowiau
(organ tubuh badan) / ginawo
(perasaan, naluri)
92 minum inum (nginum) inum (minum) ; inumo
(kata kerja perintah)
inum (monginum) / moginum
(minum arak / alkohol) / inumo
(kata kerja perintah)
inum (monginum) / moginum
(minum arak / alkohol) / inumo
(kata kerja perintah)
inum (monginum) / moginum
(minum arak / alkohol) / inumo
(kata kerja perintah)
inum (monginum) / moginum
(minum arak / alkohol) / inumo
(kata kerja perintah)
inum (minum) / monginum
(minum arak / alkohol) / inumo
(kata kerja perintah)
sirup (monyirup) inum (anginum) inum (manginum) irup (miirup) / inum (minum) ; inumo
(kata kerja perintah)
93 makan akan (makan) / akano
(kata kerja perintah)
akan (mangakan) / akano
(kata kerja perintah)
akan (mangakan) / akano
(kata kerja perintah)
akan (mangakan) / akano
(kata kerja perintah)
akan (mangakan) / akano
(kata kerja perintah)
duom (dumuom) duom (dumuom) akan (angakan) akan (mangakan) akan (mangakan) / akano
(kata kerja perintah)
94 gigit kokot (mongokot) kokot (mongokot) kokot (mongokot) kokot (mongokot) kokot (mongokot) kokot (ongokot) kokot (mongokot) kokot (mongokot) / sikat (monyikat)
(digigit oleh serangan haiwan, cth: anjing)
95 hisap sosop (monosop) sosop (monosop) / siop (moniop) sosop (monosop) / siop (moniop) sosop (onosop) sosop (monosop) siop (moniop) / ingkig (noingkigan)
(dihisap oleh haiwan yang sedut darah, cth: nyamuk)
96 ludah jula ( jumula) juha (momojuha) duha’ ( dumuha’) dula (dumula) tiwoh tiwog dula (dumula)
97 muntah ilob (mogilob) ihob (mogihob) ihob (mogihob) / tihob
(kata nama)
ilob (mogilob) / tilob
(kata nama)
ilob (mogilob)
98 tiup sovugi (monovugi) / hobpu (momohobpu) sovugi (monovugi) sowugi (monowugi) tongos (monongos / tumongos) sampui (manampui)
99 bernafas ompus (mogompus) puhobo (momuhobo) piuobo (momiuobo) puhobo (momuhobo) minawo-ginawo
100 ketawa irak (mogirak) iyak (mongiyak) iak (mogiak) irak (mogirak) irak (mogirak)
101 lihat ontong (mogontong) / kito (mokito)
(nampak)
ontong (montong) / kito (mokito)
(nampak)
intong (mintong) / kito (kokito)
(nampak)
intong (mintong) / kito (kokito)
(nampak)
kito (akito)
(nampak)
ilong / kito (makakito)
(nampak)
ilong (mogilong)
102 dengar rongou (mokorongou) / rongoho
(kata kerja perintah)
kinongou ( mokinongou) / pokinongou
(kata kerja perintah)
kinongou ( mokinongou) / pokinongou
(kata kerja perintah)
rongou (mokinongou) / pokinongou
(kata kerja perintah)
kinongou (angkinongou rongog (morongog) / pokirongoho
(kata kerja perintah)
103 tahu rati (ngerati) tutun (makatutun) / pandai (mapandai) iho (miho) / moihaan iho’ (oihaan / koilo) / toihaan
(kata nama)
ilo (oilaan / koilo) / kopotoilaan
(kata nama)
pandai (mapandai)
104 fikir pikir pikir pikir (momikir) soou (momusoou) / soovon
(kata nama)
sorou (momusorou) / tosorou / sorohon
(kata nama)
pikir
105 hidu uruk (nguruk aruk (magaruk) singud (moningud) singud (moningud) singud (moningud) / sium singud (moningud) singud (moningud) / sium
106 takut ketawan (ngetawan) lakak (malakak / lumakak) tompuosi (monompuosi) oosi (modosi / oosizan) rosi (orosian) laah (alaah) laa (lumaa)
107 tidur turi odop (modop) odop (modop) odop (modop) odop (modop) odop (modop) bolong (ambolong) odop (modop)
108 hidup angun (mangun / nangun) pasi (poimpasi) / mizou (poimizou) pasi (apasi
(kata adjektif)) / poimpasi
pasi (apasi
(kata adjektif)) / poimpasi
pasi (makapasi)
109 mati patai (matai) patai (matai) patai (matai) patai (apatai
(kata adjektif) / matai)
patai (apatai
(kata adjektif) / matai)
minawo patai (apatai
(kata adjektif) / matai)
patayon matoi patai (matai)
110 bunuh bono’ (mono’) magapatai / patayo
(kata kerja perintah)
mamatai / patazo
(kata kerja perintah)
mamatai / patazo
(kata kerja perintah)
mamatai / patayo
(kata kerja perintah)
mamatai / patazo
(kata kerja perintah)
mamatai / patayo
(kata kerja perintah)
111 lawan sasa’ lawan (balawan) imang ([[miimang])) havan (humavan) saap (sumaap) kula (angkula) lawan (lumawan) lawan (lumawan)
112 buru buru (muru) pangasu (mangasu) pangasu (mangasu) pangasu (mangasu) muoi tumalun]] lula (mampalula) pangasu (mangasu)
113 pukul bobog / palu (malu)
(pukul dengan batang objek)
bobog (momobog) / laud (lumaud) bobog (momobog) bobog (momobog) bobog (momobog) bobog (momobog) bobog (momobog)
114 potong tigad (nigad patod (mamatod) / putung / putul
(kata kerja perintah)
putul (momutul) / putuho patod (mamatod) / putung (momutung) / putul (monutul) patod (mamatod) / putung (momutung) / putul (monutul) patod (mamatod) / putung (momutung) / putul (monutul)
115 membelah bila (mila) lapak
(kata dasar)
hodi (momohodi) / dangka (mamadangka) hapak / pinduvo
(kata dasar)
lapak / pinduo
(kata dasar)
papas (mamapas)
116 tikam aruk (ngaruk) homuk (momohomuk) / tokon (monokon) tobok
(kata dasar)
tobok (monobok / tumobok) tobok (monobok / tumobok)
117 cakar kayau (ngekayau) kahu (mangahu) / kokom (mongokom) kahu (mangahu) kakai (mangakai)
118 gali kali (ngali) / kuang (nguang) / kurik (ngurik) gali (manggali) / kurik (mongurik) ukad (mongukad) / ukado
(kata kerja perintah)
ukad (mongukad) / ukadai
(kata kerja perintah)
ukad (mongukad) / ukadai
(kata kerja perintah)
ukad (mongukad) / ukadai
(kata kerja perintah)
ukad (mongukad) / ukadai
(kata kerja perintah)
119 berenang rangi (remangi / perangi) sodui (sumodui) kaau (kumaau) hozog (humozog) kaau (kumaau) sadui (sumadui)
120 terbang liang (lemiang) tulud (tumulud) tuhud (tumuhud) tuhud (tumuhud) tulud (tumulud) turud (tumurud) siab (mansiab) tulud (tumulud)
121 berjalan laan (lumaan) panau (mamanau) / panau-panau
(jalan-jalan)
panau (mamanau) / manau-panau
(jalan-jalan)
panau (mamanau) / manau-panau
(jalan-jalan)
panau (mamanau) / manau-panau
(jalan-jalan)
panau (mamanau) / panau-panau
(jalan-jalan)
ralan (angkiralan) ralan (mangkiralan) panau (mamanau) / mimpanau-panau
(jalan-jalan)
122 datang teko rikot (rumikot / mokorikot) yikot (yumikot / koyikot) ikot (umikot / koikot) rikot (rumikot) ratong (rumatong) ratong (matong) rikot (rumikot)
123 baring limpang (pelimpang) limpang (balimpang) huvi (humuvi) hivi (humivi) liwi (lumiwi) langan (lumangan) landang (lumandang)
124 duduk tingkoo (ningkoo) paruk (mamaruk) / paruko
(kata kerja perintah)
ikau (mikau) iikau (miikau) irikau (mirikau) turung (anturung) turung (manturung) tudung (tumudung)
125 berdiri pantau (mantau) borigod
(kata dasar)
ingkakat (mingkakat) ingkakat (mingkakat) ingkakat (mingkakat) bigor (migor)
126 belok pekeliung / pirau toguvang (tumoguvang) / bahik (mamahik) kilong (kumilong) bakulung (manimbakulung)
127 jatuh labu
(kata dasar)
ratu (naratu) yato (yumato) / haap (humaap) atu (naatu) ratu
(kata dasar)
ratu (aratu) ratu (maratu) ratu (naratu)
128 beri buan (muan) taak
(kata dasar)
tahak (manahak) taak (manaak) tahak (manahak) / papatahak ani (mangani) taak (manaak / mapataak)
129 pegang entan (ngentan) gout (bogout) kuzut (kumuzut) igit (migit) / igitai
(kata kerja perintah)
igit (migit) / igitai
(kata kerja perintah)
kuyut (kumuyut / monguyut) ibit (mongibit) / pigang
130 perah pega (mega) paga (mamaga) paga (mamaga) paga (mamaga) paga (mamaga) guut (mangguut)
131 gosok susut (nusut) / ligit (peligit) isu (mongisu) / kisas (mongisas) isu (mongisu) / kisas (mongisas) isu (mongisu) / pongisu
(Kata kerja perintah)
gisar (gumisar) / kisas (mongisas) rundad (rumundad) kisas (mangkisas)
132 cuci guse (nguse) / pupu (mupu)
(basuh kain)
cuci / gabus (magabus) / gabuso
(kata kerja perintah) / pupu (momupu)
(basuh kain)
susi (monusi) / lagup (momilagup / ilogupai)
(cuci muka) / pupu (momupu)
(basuh kain)
susi / hiung (momohiung) / voug (momoug)
(cuci tangan atau kaki) / pupu (momupu)
(basuh kain)
susi / lihung (momolihung) / woug (momoug)
(cuci tangan atau kaki) / lagup (momilagup / ilogupai)
(cuci muka) / pupu (momupu)
(basuh kain)
insu (monginsu)
(cuci sesuatu benda) / lihung (momolihung) / woug (momoug)
(cuci tangan atau kaki) / pupu (momupu)
(basuh kain)
liung (paliungin) / bagu (babagu) / injagup (manginjagup)
(cuci muka) / pupu (mampupu)
(basuh kain)
susi (monyusi) / lihung (momolihung) / pupu (momupu)
(basuh kain) / jagup (minjagup / ijogupo)
(cuci muka)
133 lap puus (muus) posok
(kata dasar)
pihid (momihid) piid (momiid) pihid (momihid) pihid (momihid) piir (ompiir) piir (mampiir) piid (momiid)
134 tarik tarik (narik) gazat (mamagazat) gazat (mamagazat) / gazato
(kata kerja perintah)
gayat (mamagayat) / gazato
(kata kerja perintah)
gayat (mamagayat) bukut (mambukut) gayat
(kata dasar)
135 tolak tuak
(kata dasar)
suung (poposuung) tugagang
(kata dasar)
surung
(kata dasar)
insi (manginsi) / juul (jumuul) surung
(kata dasar)
136 baling iyak (ngiyak) tokon (tumokon) hogod (popohogod) / taam (papataam) gavad (papagavad) / hogod / taam (papataam) gawad (papagawad) / logod / taam (papataam) bobor (momobor)
137 ikat ingkot (ngingkot) jorot (jumorot) gakut (mamagakut) kogos (mongogos) / tangkong (manangkong / panangkong) kogos (mongogos) / lukug (lumukug) kogos (kumogos) abil (angabil) abil (mangabil) gonggong / latang (lumatang)
138 jahit rait (ngerait) tombi (monombi) tombir (monombir) tombir (monombir) tombir (monombir) tambir (manambir)
139 kira kiro (ngiro) kira (mangira) intob (mogintob) intob (mogintob) oloon kira (mangira)
140 cakap ling gayad (bagayad) boos (moboos) boos (moboos) boros (mimboros) boros (miboros) / gutok (mongutok) boros (momboros) indahu (mindahu) indagu (mindagu) tangar (mutangar) gia (giigia) boros (momoros) tangar (tumangar)
141 nyanyi lego (pelego) lagu (balagu) yohou (yumohou) hozou (humozou) sinding (suminding) bandak (mimbandak) mindolongoi lozou (momulozou) rimbai rimbai / lupot (magilupot) libag (lumibag)
142 main main main / mamain arai (mangarai) / main
(kata dasar)
main / mamain main / mamain kuli (mangkuli / kulio
(kata dasar)
rimo (rumimo)
143 terapung lantung (melantung) lulun (malulun) habu (nahabu) habu (nahabu) soribau (sumoribau) latau (nalatau)
144 mengalir lunsur (pelunsur) yuhus (yumuhus) huzung (humuzung) luyung (lumuyung) rulun (rumulun) / luyung (lumuyung) luyung (lumuyung) rulun (rumulun) ruzung (rumuzung) tilis (tumilis) luyung (lumuyung)
145 beku kumodou waig vaig nu nokodou kumodou vaig om atamis kumodou waig om osogit kumodou kotog (okotog) kotog (mokotog)
146 bengkak letup (ngeletup) waha (nawaha) hombon (humombon) / bunul lonit (lumonit) lonit / bongkung
(bhgn mata) / tungok
(bhgn leher) / longkopu
(bhgn kulit)
bunul lonit (lumonit / momodlonit) lanit (lumanit) lanit (lumanit)
147 matahari motolau matodau adau tadau tadau tadlau adau addau adau mato ru orou mato ru orou mato su runat matodou
148 bulan
(di langit)
buan wulan vuhan vuhan tulan wulan ulan vulan vuran bulan / sila bulan
149 bintang bintang bintang / bintuon tombituon rombituon rombituon rombituon rombituon butitin butitin sorimbituon
150 air bue waig vaig waig weeg waig vaig timug timug timug
151 hujan uran rasam asam rasam darun rasam rasam rasam dasam
152 sungai suang bawang bavang bawang bawang bawang bavang siang sungoi bawang
153 tasik botung / liwotung luok / liwotung botung tilungan
154 laut selang / taik raat daat / kovoigan rahat lubok / laut / raat rahat raat alaat malaat lout
155 garam timus usi tusi tusi tasin silaon usi usi usi usi
156 batu batu watu pampang vatu / pampang watu batu / pampang watu / pampang vatu vatu batu batu batu
157 pasir ungus agis oggis togis togis (koogisan) togis (koogisan) ogis hogis / pantai agis agis
158 debu abu awu avu tovu towu bidu / tawu abuk avu avu sait / kaau abu
159 tanah tana tana tana’ tana banai / tana tana tana tana’ / titindal tanah tana tana
160 awan tii beriu awan havun hawun kawut / pituwongon
(awan mendung gelap)
pituwongon havun haun gaun
161 kabus embun umbun hisovu bolobou / lisohu lisowu hawun
162 langit avan tavan tawan tawan dawan (awan) limbowon
163 angin beriu tongus tongus sarup tongus sarup angin ribut
164 salji salji salji salju ratu-ratu salji
(makna: jatuh-jatuh salji)
salji dumasam do salju
165 ais ais ais ais ais ais popokodou waig watu
(kata nama)
vaig vatu tokodou waig watu
166 asap umbu lisun hisun lisun lisun olisun
(kata nama)
hisun lisun lisun
167 api api apui tapui tapui tapui apui apui apui apui apui
168 abu abu awu tohu / tovu towu tawu awu avu kaau abu
169 bakar tunu jujul (jumujul / majujul) tutud (otutudan) tutud (otutudan / tumutud) tutud (monutud) / silok (monilok) juru (jumuru) / surub (monurub) tutud
(kata dasar)
osolof solob (monolob) tutud (tumutud)
170 jalan
(laluan)
laan ralan dahan / vazaan ralan / wayaan ralan lalan raran / vazaan ralan ralan dalan / wayaan
171 gunung nuhu nulu nuluu bukid do alangkou nuru / motidong bujuk
172 merah darag maragang aagang aragang aragang aragang maragang / aragang alia malia’ moria aragang
173 hijau gadung motomou otomou otomou otomou otomou otomou / motomou akasul masansam motomou otomou
174 kuning kuning mosilou ohisou osilou osilou osilou ohisou / mohisou asilou masilou mosilou osilou
175 putih pute mopurak opuak opurak opurak opurak opurak / mopurak apulak mapulak mopurak opurak
176 hitam iram moirob / moitom oitom oitom analong / oitom moitom / oitom oitom / moitom atarong maitom moitom eetom / oitom
177 malam songom intuong totuvong totuong sodoi osodop / sarom
(gelap malam)
sodop londom rondom rondom (morondom)
178 siang bangi / ellau / kuap kadau / maniau katampa / tangadau tangaadau dangadau siang / adlau tanga nadau / maadau mangaddau dangadau matawang goi (gumoi)
179 tahun taun taun toun toun toon toun toun bilor toun
180 panas panas malasu ahasu alasu alasu alasu ahasu / mahasu alasu malasu malasu
181 sejuk sajuk osogit / atamis osogit / atamis osogit / atamis osogit atamis asimu / asahit masalui masarui / mosimu
182 penuh peno / rapus masuangan / sinuangan / mapanu oponu / abagal oponu / abagal oponu oponu oponu apanu mapanu noponu / maalit
183 baharu bau wagu vagu wagu wagu wagu vagu baru bagu wagu bagu
184 lama too
(umur, usia)
matutuo
(umur, usia) / mabuoi
(jangka masa) / laid
(keadaan benda)
otuo
(umur, usia) / ahaid
(jangka masa, keadaan benda)
otuo / olohing
(umur, usia) / alaid
(jangka masa, keadaan benda)
otuo / oleeng
(umur, usia) / oleed
(jangka masa, keadaan benda)
otuo / olohing
(umur, usia) / noluai / nobuoi
(jangka masa, keadaan benda)
otuo / motutuo
(umur, usia) / ahaid / haid
(jangka masa, keadaan benda)
matuo matuo matutuo
(umur, usia) / mabuoi
(jangka masa) / laid / nalaid
(keadaan benda)
185 bagus alap monong/ mambalut avasi osonong awasi aranggoi avasi onsoi moonsoi monsoi
186 teruk raat / buuk majaat alaat araat araat araat araat / maraat alaat malaat maraat
187 reput novonos / napasa nowonos / napasa napasa / norutus / norobuk
(tumbuh-tumbuhan)
nowonos / napasa / norobuk
(tumbuh-tumbuhan) / buhug
(daging ikan)
maapu
188 kotor kama / sabul majangob azamut oromos ososomuan / aaraban / akamut
(berselerak dan kotor)
ayamut azamut majamol
189 lurus lantas / lurus otuhid otulid otulid otulid otuhid / motuhid mabanis motulid
190 bulat bulat otindugu obulugu obulugu / orod oliwut / mililiwut mapungol / burat bulugu (mobulugu) / mobulat
191 tajam torom matarum ataom atarom atarom atarom atarom / matarom alarom malarom maladom
192 tumpul tompol ohompok oingarol angarol angangol mangangol
193 licin ngeluud malamu ahamou olomu / olomou olomi / alamou olumis / alamou ahamou / mahamou alami malami
194 basah base asa/naasa ozopos / nozopos oyopos / noyopos oyopos / oyuus / noyopos oyopos / noyopos aasa maasa mojopos
195 kering keroi / kerai / too makala’ otuuvan okoring okoring / otuuwan otuwan apua mapua okoring
196 betul ngam monong otopot otopot atapat / otuna otulid / potulidan otopot / topot otopot motopot obana banar / totopot
197 dekat beta / sikot masomok osomok osomok osomok osomok osomok / mosomok amaar mamaar magaad
198 jauh tio masodu osodu osodu osodu osodu osodu / mosodu aalur maalur magalud
199 kanan kuanan kuanan vanan wanan wanan wanan kuvanan pamiris wanan
200 kiri gibang ibang gibang gibang gibang gibang gibang kait gibang
201 di ta da doid id sid do id id / doid ra ra id / doid id
202 dalam diam da suang/dasalalum doid suang id suang / id saralom sid saralom saralom id sararom raralom lalom
203 dengan engko / moko maya maza/miampai maya/miampai maya/miampai maa mabaya maya mitonggoi maja
204 dan engko / moko / oko jan om om om om om am am om om om
205 kalau amun kalo nung nung/nopo ong nu
(kata hubung) Contoh: nu’waro (jikalau ada)
nung / oyo / nopo amun oyo / poyo bang
206 kerana kerana / malum / podo sabab tu tu atit
(kerana ini) / anot / alot
(kerana itu) / tu
tu sabap sabap do nga sabap do tu sabap do
207 nama oron ngaran ngaan ngaran ngaran ngaran ngaran ingalan inggalan ngaran ngaran